Ongeveer 20 vrijwilligers van het in Den Dolder gelegen begraafplaatsje ‘Het Stille Hofje’ kwamen op 20 februari op bezoek in ons Centrum voor Funeraire Cultuur en kregen een rondleiding over de Oude Algemene Begraafplaats.Ook deze vrijwilligers zijn een aantal jaren geleden (1999) begonnen met het opknappen van ‘hun’ begraafplaats. Er kwamen steeds meer enthousiastelingen, ook begonnen sommige nabestaanden de graven van hun dierbaren op te knappen. Zo ging het ook op ‘onze’ begraafplaats.Hieronder heel in ’t kort de geschiedenis van begraafplaatsje ‘Het Stille Hofje’.


Nadat zijn fabriek in Amersfoort in 1902 was afgebrand, bouwde de grondlegger van buurtschap Den Dolder, Christoph Pleines (1857-1936) op de heide langs de spoorlijn waar nu Den Dolder ligt, een nieuwe zeepfabriek ‘De Duif’. Hij zorgde goed voor zijn personeel en liet voor zijn arbeiders huizen en een school bouwen. Ook kwam er een boerderij.Omdat de buurtschap zo’n anderhalf uur lopen van Zeist lag, werd de noodzaak tot het aanleggen van een begraafplaats duidelijk. In 1904 liet Christoph Pleines een particulier begraafplaatsje voor alle gezindten aanleggen. De aanleg bestond uit vier vakken, gescheiden door paden, de zogenaamde kruiswegen. De verschillende vakken waren bestemd voor overledenen van de familie Pleines, zijn werknemers met familieleden, bewoners van de buurtschap, het vierde vak was bestemd voor bijzondere gevallen.

Christoph Pleines

Na het overlijden van Christophs oudste zoon en zijn eerste vrouw, vertrok hij in 1918 uit Den Dolder. Zeepfabriek ‘De Duif’ werd verkocht aan de 'Koninklijke Stearine Kaarsenfabriek Gouda' die later werd overgenomen door Unilever.In 1944 werd De Protestantse Gemeente te Den Dolder eigenaar van de begraafplaats. Zij kon verwildering van de begraafplaats niet tegengaan, de begraafplaats raakte in verval en in 1979 werd het uitgeven van de grafrechten gestaakt.Na diverse pogingen om de begraafplaats weer in ere te herstellen, gingen in 1999 opnieuw vrijwilligers aan het werk. Het werkte aanstekelijk en ook enkele nabestaanden begonnen graven op te knappen.De vrijwilligers namen nog meer hooi op hun vork. Op 21 april 2005 werd de Stichting ‘Het Stille Hofje’ opgericht met als doel om de begraafplaats te behouden en beheren. Men wilde de buurt en het dorp Den Dolder betrekken bij het behoud en gebruik van de begraafplaats.Er werd een professioneel inrichting- en beheersplan voor het gehele terrein gemaakt en op 16 juli 2006 is de Stichting ‘Het Stille Hofje’ eigenaar van het terrein geworden.

Een ander doel, de begraafplaats zodanig te gaan beheren dat dorpsgenoten er hun laatste rustplaats zouden kunnen vinden, werd verwezenlijkt. De Stichting geeft opnieuw grafrechten uit, echter uitsluitend aan ‘Doldenaren’, en is weer een waardige begraafplaats geworden.

En nu terug naar ‘onze’ Oude Algemene Begraafplaats die officieel werd ‘gesloten’ in 1970 met als gevolg dat er geen grafrechten meer door de Gemeente worden uitgegeven. In 1994 was de laatste bijzetting van de urn van de landelijk bekende VVD-politicus ‘Molly’ Geertsema. Momenteel onderzoeken wij de mogelijkheden voor asbestemmingen op de begraafplaats.

De vrijwilligers werden, na ontvangst met koffie en koek, in twee groepen verdeeld.

Beurtelings kregen beide groepen uitleg over de ontstaansgeschiedenis van het Centrum, de funeraire cultuur van de dorpen van de Gemeente Utrechtse Heuvelrug, het register van de begravenen, de foto’s van Robert Zwart en een rondleiding over de begraafplaats.

Veel bewondering was er voor wat er al door onze vrijwilligers gerealiseerd was. Er werden veel vragen gesteld over het onderhoud en de restauratie van de grafmonumenten.Na een enthousiast bedankje van voorzitter en coördinatrice vrijwilligers Mariëtta van den Haak kregen onze gildeleden een bloemetje en werd een gift voor het Centrum aangeboden. We gaan zeker een keer op bezoek bij “Het Stille Hofje”.

Elly van de Baan

Bronnen:

- http://www.hetstillehofje.nl/index.htm met de uitgebreide geschiedenis van het begraafplaatsje  in een serie van 5 artikelen, geschreven door gemeentearchivaris Pierre Rhoen van de gemeente Zeist,

- Verslag gildelid Bas van Duuren dd.: 20-2-2010.